Plan van aanpak RI&E maken: in 5 stappen

Stap 1: Overzicht van risico’s met prioriteiten

Begin met het opstellen van een overzicht van alle geïdentificeerde risico’s uit de RI&E en beoordeel deze. Een goede methode om risico’s objectief te beoordelen en prioriteiten te stellen, is de methode van Kinney & Wiruth. Hierbij wordt een risicoscore berekend aan de hand van een aantal factoren. Lees er meer over in onze blog over Risico’s beoordelen met de methode van Kinney & Wiruth bij een RI&E.

Deel de risico’s in op basis van de uitkomst van de risicoscore uit de beoordeling. Deel de risico’s in drie klassen in, bijvoorbeeld met kleuren:

• Groen: Acceptabele risico’s, geen actie nodig.
• Geel: Risico’s die aandacht behoeven.
• Rood: Kritieke risico’s die onmiddellijke maatregelen vereisen.

Het doel van het plan is om risico’s van rood of geel naar groen te brengen. Houd echter rekening met de mogelijkheid dat maatregelen niet altijd het gewenste effect hebben.

Soms blijft een risico gelijk (geel blijft geel) of verslechtert de situatie zelfs (geel wordt rood). Daarom is het cruciaal om vooraf goed te evalueren of voorgestelde maatregelen effectief zullen zijn.

Stap 2: Toepassing van de arbeidshygiënische strategie

De arbeidshygiënische strategie biedt een leidraad om risico’s zo effectief mogelijk te reduceren. Deze strategie bestaat uit vier stappen, waarbij de focus ligt op het elimineren van gevaren aan de bron:

1. Elimineren van de gevaarsbron. Het verwijderen van de gevaarsbron is de meest effectieve maatregel. Geen gevaarsbron betekent immers geen risico. Bijvoorbeeld: het vervangen van een kankerverwekkende hardhoutsoort door zachthout.
2. Technische maatregelen. Als eliminatie niet mogelijk is, zijn technische oplossingen een goed alternatief. Denk aan het gebruik van machines met ingebouwde veiligheidsmechanismen.
3. Organisatorische maatregelen. Aanpassingen in werkprocessen, zoals het inroosteren van pauzes om blootstelling te beperken, kunnen risico’s verder reduceren.
4. Gedragsmaatregelen. Dit zijn de minst effectieve maatregelen. Voorlichting en trainingen zijn belangrijk, maar het succes ervan hangt af van de naleving door werknemers.

Welke maatregel je per risico opneemt, bepaal je samen met de arbeidshygiënische strategie.

Stap 3: Risicoweging en evaluatie in plan van aanpak

Om de effectiviteit van maatregelen te toetsen, is het belangrijk om de risico’s tweemaal te evalueren:

• Eerst voorafgaand aan de maatregel om te bepalen hoe groot het risico in de huidige situatie is.
• En vervolgens na de uitvoering van de maatregel om vast te stellen of het risico daadwerkelijk is verminderd.

Bij deze beoordeling moet ook rekening worden gehouden met mogelijke ongewenste consequenties van de genomen maatregelen. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van afzuigarmen bij laswerkzaamheden, dat ineffectief kan blijken te zijn als de zuigmond niet op de juiste positie is geplaatst of als er sprake is van het aantrekken van valse lucht.

Middels een systematische aanpak herken je mogelijke gevaren of risico’s. Deze bedreigingen beschrijf je in een zogenoemd Taakrisicoanalyse. In dit artikel ontdek je alles over het opstellen van een Taakrisicoanalyse (TRA).

Stap 4: Verificatie van het effect

Na uitvoering van de maatregelen moet worden vastgesteld of de risico’s daadwerkelijk zijn afgenomen. Dit gebeurt vaak onvoldoende. Het plan van aanpak wordt vaak als afgerond beschouwd, terwijl evaluatie van cruciaal belang is. Stel uzelf vragen zoals:

• Is het risico daadwerkelijk afgenomen?
• Zijn er nieuwe risico’s ontstaan door de maatregel?
• Was de maatregel kosteneffectief?

Zonder deze verificatie loopt u het risico dat ineffectieve maatregelen worden gehandhaafd, wat zowel de veiligheid als de kosten negatief beïnvloedt.

Praktische tips voor een effectief plan van aanpak RI&E

Voor een effectief en overzichtelijk plan van aanpak is het handig om een tabel te gebruiken. Maak hierin kolommen voor:

• Het specifieke risico (bijvoorbeeld: “vallen van hoogte”).
• De voorgestelde maatregel (bijvoorbeeld: “plaatsen van valbeveiliging”).
• De verantwoordelijke persoon (bijvoorbeeld: “Jan de Vries”).
• De streefdatum voor uitvoering (bijvoorbeeld: “31 januari 2024”).
• De voortgangsstatus (bijvoorbeeld: “Maatregel uitgevoerd en geëvalueerd op 15 februari 2024”).

Een dergelijke tabel helpt niet alleen om alle informatie compact en overzichtelijk weer te geven, maar maakt ook voortgangsrapportages en evaluaties gemakkelijker. Met een up-to-date tabel heeft u altijd inzicht in de status van de maatregelen en wie wat moet doen. Een aantal andere tips zijn:

• Betrek medewerkers bij het opstellen en uitvoeren van het plan. Zij hebben vaak waardevolle inzichten over praktische uitvoerbaarheid.
• Plan regelmatige evaluaties in om de voortgang van het plan te monitoren.
• Documenteer alle stappen zorgvuldig, zodat u altijd kunt teruggrijpen op eerdere keuzes en resultaten.

Een goed plan van aanpak RI&E is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een investering in een veilige werkplek. Door de arbeidshygiënische strategie te volgen en risico’s goed te monitoren, voldoet u aan de wet en draagt u bij aan een gezonde werkcultuur.